Zoutelande Nieuws

Wat is een Dricht? Volgens het Woordenboek der Zeeuwse dialecten is een dricht een aarden wal maar wat Zoutelande betreft klopt dat niet. Een dricht is niet van aarde maar van zand, duinzand. Bij storm waait het zand over de duinen en daalt aan de landkant weer neer. Aan de zuidwest kant van Walcheren “wandel(d)en” de duinen steeds meer landinwaarts en zo ging er vooral in vroeger tijd veel land verloren. Over honderden jaren gemeten heeft de gemeente Zoutelande op deze manier flink wat land ingeleverd. Dat landverlies is nu vrijwel tot staan gebracht. De duinen zijn veel meer begroeid en waaien niet meer zoveel over en de visie van het Waterschap Zeeuwse Eilanden is om de huidige kustlijn in stand te houden zodat deze niet verder achteruit gaat, als het zand wel overwaait wordt dit met machines van b.v. het fietspad verwijderd.

  (KLIK OP EEN AFBEELDING VOOR EEN VERGROTING)

Op bovenstaande foto een dricht als perceelafscheiding, de huizen rechts staan aan de Langstraat. Er was ook een dricht ter hoogte van het Duinstraatje, die is rond 1934 afgegraven.

Over het onstaan van de drichten is eigenlijk niks bekend wel is het duidelijk dat ze alleen voorkomen op weilanden of wegen vlak achter de duinen. Het zou dus kunnen dat men het overwaaiende zand van weg en weiland schepte om ze te behouden. Als er veel zand over het weiland waaide is het duidelijk dat het op den duur voor gebruik verloren ging. Het zand zou dan naar de rand van een perceel getransporteerd zijn om zo ook een afscheiding te vormen tussen verschillende percelen, afscheidingen van (prikkel) draad waren er toen natuurlijk nog niet. Tussen Westkapelle en Zoutelande lag er zo’n dricht op de scheiding van het vroon en weilanden en hier is dan ook een duinovergang “De Drichten” genoemd. Verder lagen er drichten tussen de huizen aan de zuidzijde van de Langstraat en de duinen, hier lagen ze op de grenzen van de verschillende percelen.

Duinovergang “De Drichten” tussen Zoutelande en Westkapelle.

In de online krantenbank van de Zeeuwse bibliotheek heb ik op het woord “dricht” en “drichten” gezocht en de enige “hits” betreffen Domburg en Zoutelande. Zo te lezen werden op Domburg “drichten” ook wel speciaal aangelegd om opgroeiend houtgewas te beschermen maar daarvan is mij op Zoutelande niks bekend. Te Zoutelande vormden zich drichten langs wegen en in weilanden en ze zijn in feite het symbool van de strijd tegen het overwaaiende duinzand waar de Zoutelandenaren hun bijnaam van “Zandvreters” aan te danken hebben.

Wegen op Zoutelande waar een dricht ligt of heeft gelegen liggen onderaan de duinen en zijn het begin van de Westkapelsewegweg en het Noordervroon. Aan het Noordervroon werd een groot deel van deze dricht rond 1960 afgegraven, slechts een klein stukje resteert nog en de dricht aan de Westkapelseweg verdween in 1932.

                         

Links op de linkerfoto de Dricht aan de Westkapelseweg en op de rechterfoto die aan het Noordervroon.

                             

Op de linkerfoto het afgraven van de dricht aan het Noordervroon rond 1960 en op de rechterfoto het kleine stukje wat er nog resteert.

Iets meer landinwaarts, waar nu de Bosweg ligt was vroeger een voetpad, daarlangs lag ook een lage dricht die waarschijnlijk bij de aanleg van de Bosweg, zo rond 1950, verdwenen is.

De Duinweg was vroeger een belangrijke verbindingsweg met Vlissingen. In natte winters waren de wegen vroeger slecht begaanbaar en was Middelburg vanuit Zoutelande niet altijd goed bereikbaar. De weg richting Vlissingen lag onderlangs de duinen en dus hoger en droger maar werd wel overwaaid met zand. Alhoewel het hier een zandweg betrof zou, als men er niks aan deed, de weg door het steeds ophopende duinzand toch langzaam onder het zand verdwijnen. Ook naast deze weg naar Vlissingen is m.i. een dricht ontstaan waarvan de restanten nog zeer goed zijn terug te vinden in het bos tussen Valkenisse en Dishoek.

            

Op bovenstaande foto’s de dricht tussen Valkenisse en Dishoek, moeilijk te fotograferen maar in het landschap nog zeer herkenbaar terug te vinden.

Verder lag/ligt er ook een dricht aan de Duinweg, vanaf het pand Duinweg 53 lopen de drichten, met een kleine onderbreking, tot aan het Pauwtje. Vroeger liepen ze waarschijnlijk aan beide zijden verder door zoals ook uit onderstaand stukje valt op te maken. Ook valt er te lezen dat er discussie was wie de eigenaar er van was, liggen ze op particulier terrein of zijn ze van de gemeente?

Discussie over de eigendomsrechten van de drichten en bewijs daar voor. (Bron: Krantenbank Zeeuwse Bibliotheek, Middelburgse Courant 22 oktober 1930)

            

Op de linkerfoto de Duinweg als zandweg met links daarvan de dricht, op de rechterfoto de dricht rond 1960.

Voor de dricht aan de Duinweg is het echter de vraag hoe lang die er nog is, de Duinweg staat namelijk een reconstructie te wachten en waarschijnlijk moet de dricht dan voor een groot deel wijken voor een verbreding van de weg. Volgens de gemeente Veere liggen de drichten voor een groot deel op gemeentegrond en zal er aan de oostzijde van de Duinweg zo’n drie meter van de drichten afgehaald moeten worden om de weg te verbreden. Het restant van de dricht ligt dan op particulier terrein en het is aan elke eigenaar persoonlijk wat die er mee doet en wat er van overblijft. Vanwege de financiën is het niet duidelijk of en wanneer de werkzaamheden uitgevoerd zullen worden. Een eerdere planning gaf 2021 aan maar dat is uitgesteld naar 2023. Een klein stukje historisch landschapselement dreigt uit Zoutelande te verdwijnen.

     

        

Op de foto linksboven de dricht bij het pand Duinweg 53 de beide andere foto’s zijn gemaakt bij nr. 57. Wat blijft er nog van over als er drie meter afgehaald wordt?

 

©André Cijvat www.zoutelandeopfoto.nl